السيد الخوئي
397
توضيح المسائل ( فارسي )
مال ميت أجير مىگيرد وحاصل را بين ورثه ميت ومالك قسمت مىكند واگر قرارداد كرده باشند كه خود أو درختها را تربيت نمايد ، با مردن أو معامله به هم مىخورد . ( مسأله 2258 ) اگر شرط كند كه تمام حاصل براي مالك باشد ، مساقات باطل است ، وميوه مال مالك مىباشد وكسى كه كار مىكند نمىتواند مطالبه اجرت نمايد ، ولى اگر باطل بودن مساقات به جهت ديگر باشد ، مالك بايد مزد آبيارى وكارهاى ديگر را به مقدار معمول به كسى كه درختها را تربيت كرده بدهد ، ولى اگر مقدار معمول بيشتر از مقدار قرارداد باشد ، دادن زيادى لازم نيست . ( مسأله 2259 ) مغارسه آنست كه زمينى را به ديگرى واگذار كند كه در آن درخت بكارد وآنچه عمل مىآيد مال هر دو باشد معامله باطل است پس اگر درختها مال صاحب زمين بوده ، بعد از تربيت هم مال أو است وبايد مزد كسى كه آنها را تربيت كرده بدهد واگر مال كسى بوده كه آنها را تربيت كرده ، بعد از تربيت هم مال أو است ومىتواند آنها را بكند ولى گودالهائى را كه به واسطه كندن درختها پيدا شده بايد پر كند واجاره زمين را از روزى كه درختها را كاشته به صاحب زمين بدهد ومالك هم مىتواند أو را مجبور نمايد كه درختها را بكند واگر به واسطه كندن درخت ، عيبى در آن پيدا شود ، چيزى بر صاحب زمين نيست بلى اگر خود صاحب زمين درختها را بكند وعيبى در آن پيدا شود بايد تفاوت قيمت آن را به صاحب درخت بدهد وصاحب درخت نمىتواند أو را مجبور كند كه با اجاره ، يا بدون اجاره درخت را در زمين باقي بگذارد . وهمچنين صاحب زمين نمىتواند صاحب درختها را مجبور نمايد كه با اجاره يا بدون اجاره درختها در زمين أو بماند .